GS Đặng Hùng Võ: Chung cư cam kết 70 năm nhưng xuống cấp ở năm thứ 60, chủ đầu tư phải bồi thường 10 năm

Trước bài toán niên hạn chung cư, chuyên gia Đặng Hùng Võ đề xuất quy định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư nếu thời gian sử dụng thực tế ngắn hơn cam kết trong hợp đồng.

Nên có bên thứ 3 xác định niên hạn

Chính phủ vừa yêu cầu Bộ Xây dựng quy định rõ thời hạn sử dụng nhà chung cư theo niên hạn công trình trong dự án Luật Nhà ở sửa đổi, đồng thời làm rõ quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu khi công trình hết niên hạn.

Cụ thể, theo Quy chuẩn Việt Nam 03:2022 của Bộ Xây dựng, thời hạn sử dụng công trình được chia thành 4 mức cao nhất là trên 100 năm và thấp nhất là dưới 25 năm tùy theo loại công trình.

Tại dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi, Bộ Xây dựng cũng đề xuất thời hạn sử dụng nhà chung cư là thời hạn sử dụng công trình được xác định và nêu trong hồ sơ thiết kế xây dựng, tính từ khi nhà chung cư được đưa vào khai thác, sử dụng.

Chia sẻ về vấn đề trên trong talkshow “Chung cư hết thời hạn sử dụng, người dân có bị mất nhà?” của VTC News hôm 29/9, GS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường đồng tình quan điểm xác định niên hạn chung cư.

Theo ông, chung cư có mức giá tương đối phù hợp với số đông nên niên hạn thường được tính khoảng 70-100 năm. Nếu được xây dựng tốt, công trình có thể kéo dài tới 120 năm, trong khi yêu cầu tuổi thọ 200 năm sẽ làm chi phí xây dựng tăng đáng kể.

Vấn đề đặt ra tiếp theo là cách xử lý khi chung cư hết niên hạn. Ông Võ cho biết mỗi quốc gia lại có quy định khác nhau. Tại nhiều nước công nghiệp, người dân khi ở trong chung cư phải trích một phần thu nhập hằng tháng vào quỹ xây dựng lại nhà.

Khi công trình hết hạn sử dụng, quỹ này có thể bao gồm cả phần đóng góp của chủ đầu tư và được sử dụng để hỗ trợ người dân thuê chỗ ở trong thời gian khoảng 6 tháng hoặc một năm, phục vụ việc xây dựng lại. Sau đó, người dân trở về nơi ở mới vì đã có khoản tiền tiết kiệm từ thu nhập để chuẩn bị cho việc xây dựng lại nhà.

Tuy nhiên, tại Việt Nam, thu nhập của người dân còn khó đáp ứng chi tiêu hằng ngày nên gần như chưa có dư địa để dành riêng cho việc xây dựng lại nhà. Vì vậy, khi chung cư không còn đủ điều kiện sử dụng, bài toán nguồn vốn để xây dựng lại sẽ trở nên cấp thiết.

Liên quan đến việc xây dựng lại chung cư, ông Võ cũng đề xuất nên để đơn vị giám định độc lập xác định niên hạn.

“Ở các nước công nghiệp, người ta thường thuê những công ty giám định có kinh nghiệm và được thị trường tin cậy để thực hiện việc đánh giá, xác định niên hạn của công trình, Nhà nước không trực tiếp tham gia vào công việc giám định. Cách làm này khá nhẹ nhàng, nếu có sai sót về mặt giám định, công ty chịu trách nhiệm, Nhà nước không chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, ở Việt Nam, Nhà nước có thể thành lập một trung tâm giám định thuộc một bộ nào đó, chẳng hạn Bộ Xây dựng để quản trị công”, ông nói.